close
Strona korzysta z cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookies w Twojej przeglądarce.
   strona gwna 
 

 

 



Japońskie karate

W dniu 10 padziernika 1868 roku w Yamanakawa-cho, dystrykcie Shuri (stolicy Okinawy) urodzi si Gichin Funakoshi. Treningi rozpocz wieku 11 lat. Jego nauczycielami byi synni mistrzowie Azato i Itosu, ktrzy praktykowali kempo u Matusmury i Gusukumy. Dziki rekomendacji swoich mistrzw Funakoshi mia moliwo trenowania m.in. z Kenwa Mabuni, Ankichi Arakaki czy Kosaku Matsumura. Mia moliwo podgldania ich metod treningowych i najlepszych technik. wiczenia u Azato odbyway si nocami na rozlegym podwrzu jego domu. Funakoshi wymyka si z domu  o zmierzchu i czstokro wraca tu przed witem. Ssiedzi nic nie wiedzc o jego treningach podejrzewali go o hulanie w nocnych lokalach. Cae noce Funakoshi praktykowa kata i tylko jedno kata. Mijay tygodnie, miesice, ale on nie mia prosi Mistrza o demonstracj nowego kata. Azato obserwujc jego poczynania siedzia w fotelu na ganku domu mruczc: "jeszcze troch Funakoshi", "no, prawie dobrze - sprbuj jeszcze raz..." Zwykle dopiero nad rad ranem Mistrz stawa si rozmowniejszy przekazujc uczniowi elementy teoretyczne karate.

       

Funakoshi by nauczycielem w wiejskiej szkole, tote kiedy przeniesiono go do Naha, przyj to z zadowoleniem. Po pierwsze by to awans zawodowy, po drugie mia bliej na treningi. Praca w szkole zetkna go z Shintaru Ogawa - wizytatorem szk, ktry po pokazie wykonanym przez Funakoshiego w 1901 roku, w raporcie do Ministerstwa Owiaty podkreli wychowawczo-zdrowotne zalety tode, szczeglnie w aspekcie przygotowania modziey do suby wojskowej. W rezultacie tego raportu w 1905 roku wprowadzono je na Okinawie do programu edukacji fizycznej w: Szkole Powszechnej w Shuri, I Szkole redniej Prefektury Okinawa, Szkole redniej Handlowej oraz  Kolegium Nauczycielskim. Wcieleniem programu zaj si osobicie Mistrz Anko Itosu we wsppracy z Yabu Kentsu oraz Chomo Hanashiro. Wanie dla potrzeb programu nauczania karate w szkoach na Okinawie Itosu opracowa pi kata Heian (Pinan).

     


W 1906 roku ma miejsce pierwszy pokaz karate. Kilka lat pniej Funakoshi proponuje kilku znajomym karatekom utworzenie grupy zajmujcej si dawaniem pokazw tej sztuki na wyspach Ryu-kyu. Pokazy te miay by powizane z dziaalnocia odczytow podkrelajc liczne zalety karate. W latach 1914-1915 do grupy tej wchodzili: G.Funakoshi, K.Mabuni, A.Matobu, Ch.Kyan, S.Gusukuma oraz Ogusuku, Takamura, Ishikawa, Yaniku oraz inni mniej znani karatecy. Efektem tych dziaa byo zwikszonie zainteresowania t sztuk walki na Okinawie, nazywan wtedy okinawa-te lub karate-jutsu. Wielu okinawaczykw zainspirowanych pokazami rozpoczyna w tamtym czasie treningi. Z czasem zawizuje si stowarzyszenie pod nazw Okinawa Shobu Kai, ktrego celem jest popularyzacja sztuk walki. Prezydentem nowego stowarzysznia zostaje Funakoshi. 

     


W 1917 roku ma zaszczyt po raz pierwszy zaprezentowa okinawsk sztuk w Butokuden (centrum japoskich sztuk walki) w Kioto. W dniu 06.03.1921 roku Funakoshi prezentuje karate nastepcy tronu ksiciu Hirohito, ktry przebywa na Okinawie. Pokaz odby si w sali wielkiej paacu w Shuri. Jednak przeomowym dla okinawaskiego karate by rok 1922, kiedy wiosn na Uniwersytecie Ochanomizu w Tokio, pod auspicjami Ministerstwa Szkolnictwa, zorganizowano Krajow Wystaw Sportow propagujc m.in. japoskie sztuki walki. Karate zademonstrowa sam Gichin Funakoshi oraz Shinkin Gima. Pokaz wywar zainteresowanie m.in. Jigiro Kano - twrcy judo. Zaproponowa on Funakoshiemu odbycie kilku pokazw oraz odczytw w Kodokanie. By to prawdziwy zaszczyt dla tak skromnego czowieka jakim by Funakoshi. Kiedy przygotowywa si do powrotu na Okinaw, zwrci sie do niego malarz Hoan Kosugi (pniejszy ilustrator ksiek Funakoshiego, autor tygrysa "Tora no maki" - oficjalnego symbolu shotokan). By rodowitym Japoczykiem. Z karate zetkn si na Okinawie i bardzo go zainteresowao. Niestety w Tokio nie mia moliwoci podjcia treningw. Okazao si take, e przyszed w imieniu wikszej grupy osb prosi o kilkanacie lekcji oraz spisanie wskazwek do samodzielnego treningu karate. Funakoshi zdecydowa si pozosta uwzgldniajc, e zawodowe nauczanie karate moe mu pomc w utrzymaniu licznej ju czterososobowej rodziny na wyszym ni do tej pory poziomie. Czym prdzej wysa list do Azato i Itosu z prob o wyraenie zgody na nauczanie. Obaj zgodzili si, lecz jak wspomina w swojej biografii Funakoshi, przestrzegali go, e nauczanie karate nie jest lekkim kawakiem chleba. Przez wiele lat Funakoshi mieszka samotnie w skromnej dzielnicy Suidobata pracujc jako nocny str, ogrodnik czy dozorca w szkolnej bursie. Opaty za treningi byy wicej ni skromne. Jego ona, kiedy poprosi j o przyjazd, odmwia tumaczc si obowizkiem opieki nad prochami swoich przodkw. Funakoshi przeywa cikie chwile. Z czasem sytuacja poprawia si. Do dojo przychodzili coraz bogatsi ludzie. W 1922 roku wydana zostaje pierwsza ksika o karate autorstwa Funakoshiego "Ryu-kyu kempo karate" a kilkanacie miesicy pniej druga - "Rentan goshin karate-jitsu" (wzmacnianie siy woli i obrony przez trening karate). 
Z biegiem lat sawa Funakoshiego ronie. Mistrz daje liczne pokazy, uczy, wyjania i wiele podruje wypeniajc swoj yciow misj. Pomaga mu w tym jego syn Yoshitaka Funakoshi "Giko" (Gigo), ktry przyjecha do Tokio wspiera ojca. W latach 1923-1926 powstaj nowe sekcje w szkoach wyszych prowadzone przez najstarszych uczniw Funakoshiego. Na Uniwersytecie Keio zajcia prowadzi Isao Obata, Waseda - Hironishi Noguchi,  Takushoku - Seicho Takagi, Hosei - Tatsuo Saeki, Wyszej Szkole Medycznej Nihon - Hironori Ohtsuka, Chuo - Shigeru Egami, Kobazawa - Hidetaka Nishiyama,  Nippon - Imura, Teisho - Omura. Wraz z przyjazdem okinawskich nauczycieli Mabuniegi i Miyagiego, utworzono kolejne kluby uniwersteckie na Ritsumeikan i Kansai w rejonie Osaki. Treningi odbyway si wedug zasady "hitokata sansen", czyli jedno kata wicz przez trzy lata. Z czasem pod wpywem licznych sugestii Funakoshi wprowadzi kihon, czyli wstpny trening walki polegajcy na wykonywaniu technik ataku i obrony w przejciach oraz wiczenia z makiwar. W 1928 roku Funakoshi prezentuje karate w paacu cesarskim w Tokio. Okoo roku 1929 zmienia pisowni i zamiast "chiska rka" uywa nazwy "pusta rka". Formuuje take 20 zasad okrelajcych filozofi karate (nijukun). Zmienia take nazwy kata z chiskich na japoskie. Zmiany te wywouj spor krytyk ze strony innych mistrzw karate.  Tydzie w tydzie na amach "Okinawa Times" pojawiay sie artykuy, dajce odpowiedzi na pytanie  - dlaczego ? Funakoshi konsekwentnie z waciw sobie lekkoci pira tumaczy swoje racje, bronic swojego stanowiska.  Z czasem jednak zmiany przyjmuj si i zostaj powszechnie zaakceptowane. Wraz z publikacj Karatedo Kyuohan autorstwa Funakoshiego w 1935 roku karatedo stano na mocnym gruncie ju jako japoska sztuka walki. Okres ten  nazywany jest "zotym wiekiem karate". Prawie kada uczelnia miaa wtedy swj klub karate. Trening karate zostaje uzupeniony o forme Jiyu-ippon-kumite.


Budynek Shotokan


W 1936 roku Spoeczny Komitet Wspierajcy Karate zgromadzi fundusze odpowiednie do wybudowania dojo. Po zakoczeniu budowy nad drzwiami drewnianego budynku umieszczono napis Shotokan. Shoto (sosnowy powiew) by pseudonimem literackim Funakoshiego, ktrym podpisywa swoje poematy. Pseudonim ten w tamtych czasach by bardziej znany ni nazwisko mistrza. Kan - oznacza budynek. Z czasem karate propagowane przez Funakoshiego oraz jego kontunuatorw zaczto okrela mianem shotokan. Sam Funakoshi zawsze podkrela, e karate jest jedno i nie ma w nim miejsca na podziay na style i szkoy.  Gichin Funakoshi przekraczajc prg nowego dojo otworzy er nowoczesnego karate. Mia wtedy ju blisko 70 lat. W 1939 roku w shotokan-dojo treningi zaczyna prowadzi syn Funakoshiego - Yoshitaka. Zmieniaj si metody treningowe, rozpoczynaj si prby wprowadzenia do treningu karate kumite jako wolnego sparingu. Gichin Funakoshi czstokro nie aprobowa tych nowoci jednak ze wzgldu na swj podeszy wiek wycofuje sie stopniowo z prowadzenia zaj, za w czasie wojny zaprzestaje ich popadajc w apati.
W czasie wojny shotokan zostaje cakowicie zniszczony, na grulic (lub biaaczk) umiera Yoshitaka oraz ona Funakoshiego. Pn jesieni 1947 roku powraca do Tokio z zamiarem odbudowania pozycji karate. W 1948 roku ujawniaj si jadnak rnice w rozumieniu karate. Cz uczniw chce kontynuowania treningw karate takich jakie prowadzi Yoshitaka, inni optuj za powrotem do karate jakiego naucza wczeniej sdziwy ju Gichin Funakoshi, jeszcze inni (szczeglnie eksperci sztuk walki zamieszkujcy Okinaw) uwaaj, e nie naley uznawa adnych z wprowadzonych zmian i porci do takiego karate jakie praktykuje si na Okinawie.
W tym samym roku Funakoshi pisze swoj ostatni ksik "Karate - droga mojego ycia", ktra staje si swoistym testamentem Mistrza. Do koca swoich dni pozosta aktywnym czowiekiem przychodzc na treningi aby je obserwowa. Zmar 26 kwietnia 1957 roku.

W dniu 01.12.1968 roku w wityni Engaku-ji (Kamakura, Prefektura Kanagawa) grupa osb wywodzcych si z Shotokai ufundowaa nieduy obelisk z napisem: Gichin Funakoshi - Karate ni sente nashi (karate nigdy nie atakuje pierwsze). Projekt pomnika jest autorstwa Kenji Ogata za kaligrafie Sōgen Asahina i samego Gichina Funakoshi. Autorem inskrypcji upamitniajcej ycie i dziaalno Mistrza by Nobuhide Ohama. Niektrzy karatecy odwiedzajcy Japoni traktuj to miejsce jak uwicone, klkaj a nawet modl si wierzc, e oto s przy grobie Mistrza tymczasem jest to tylko i wycznie tablica pamitkowa (Funakoshi memorial). Take na Okinawie znajdziemy tablic upamitniajc Gichina Funakoshi. Znajduje si ona cmentarzu Gokoku w Naha i zostaa ufundowana z okazji 50-lecie jego mierci w dniu 20.04.2007 roku przez Okinawa Funakoshi Gichin Appreciation Society. Miejsce to znane jest jako Funakoshi monument. Na tablicach oprcz upamitnia dorobku i osoby Mistrza znajduj si take nazwy organizacji i nazwiska osb, ktre przekazay darowizny na budow tego pomnika. Jednak mao kto wie, e prawdziwy grb Mistrza jest cakiem niepozorny (niemal zapomniany) i znajduje si ok. 40 km od Engaku-ji na malutkim cmentarzu w Prefekturze Kanagawa przy stacji kolejowej Kakio  (zdjcia poniej). Tam docieraj naprawd nieliczni.


Funakoshi memorial w wiatyni Engaku-ji w Kamakurze


Funakoshi Monument - Park Onoyama (Naha - Okinawa), przy wejciu do Gokoku Shirne


Grb Gichin Funakoshi - cmentarz przy wityni Zenshoji obok stacji kolejowej Kakio
(Prefektura Kanagawa)

Wraz z odejciem Mistrza odesza take pewna epoka, rozpocz si okres rywalizacji i cierania odmiennych interesw organizacji karate. Jednymi z najwiekszych uczniw Gichina Funakoshi oraz Yoshitaki Funakoshi byli sensei Taiji Kase /10 Dan/ oraz sensei Hidetaka Nishiyama /10 Dan/. U obu tych instruktorw praktykowa sensei Hiroshi Shirai /9 Dan/. Najpierw wiczy pod okiem Nishiyamy a do momentu kiedy ten wyjecha do Stanw Zjednoczonych, pniej zosta uczniem sensei Kase. Od 1965 roku sensei Hiroshi Shirai naucza karate we Woszech gdzie wyksztaci wielu znakomitych karatekw.

Genealogia shuri-te shotokan
Publikowane za zgod waciciela
Coryright: Kokoro International

 

 


 
 
    projekt, wykonanie: Dekorus