close
Strona korzysta z cookies w celu realizacji us┼éug i zgodnie z Polityk─ů Prywatno┼Ťci. Mo┼╝esz okre┼Ťli─ç warunki przechowywania lub dost─Öpu do cookies w Twojej przegl─ůdarce.
  • polska wersja jŕzykowa
  • english language
  • deutsche Sprachversion

Japońskie karate


W dniu 10 pa┼║dziernika 1868 roku w Yamanakawa-cho, dystrykcie Shuri (stolicy Okinawy) urodzi┼é si─Ö Gichin Funakoshi. Treningi rozpocz─ů┼é wieku 11 lat. Jego nauczycielami by┼éi s┼éynni mistrzowie Azato i Itosu, kt├│rzy praktykowali kempo u Matusmury i Gusukumy. Dzi─Öki rekomendacji swoich mistrz├│w Funakoshi mia┼é mo┼╝liwo┼Ť─ç trenowania m.in. z Kenwa Mabuni, Ankichi Arakaki czy Kosaku Matsumura. Mia┼é mo┼╝liwo┼Ť─ç podgl─ůdania ich metod treningowych i najlepszych technik. ─ćwiczenia u Azato odbywa┼éy si─Ö nocami na rozleg┼éym podw├│rzu jego domu. Funakoshi wymyka┼é si─Ö z domu  o zmierzchu i cz─Östokro─ç wraca┼é tu┼╝ przed ┼Ťwitem. S─ůsiedzi nic nie wiedz─ůc o jego treningach podejrzewali go o hulanie w nocnych lokalach. Ca┼ée noce Funakoshi praktykowa┼é kata i tylko jedno kata. Mija┼éy tygodnie, miesi─ůce, ale on nie ┼Ťmia┼é prosi─ç Mistrza o demonstracj─Ö nowego kata. Azato obserwuj─ůc jego poczynania siedzia┼é w fotelu na ganku domu mrucz─ůc: "jeszcze troch─Ö Funakoshi", "no, prawie dobrze - spr├│buj jeszcze raz..." Zwykle dopiero nad rad ranem Mistrz stawa┼é si─Ö rozmowniejszy przekazuj─ůc uczniowi elementy teoretyczne karate.

       

Funakoshi by┼é nauczycielem w wiejskiej szkole, tote┼╝ kiedy przeniesiono go do Naha, przyj─ů┼é to z zadowoleniem. Po pierwsze by┼é to awans zawodowy, po drugie mia┼é bli┼╝ej na treningi. Praca w szkole zetkn─Ö┼éa go z Shintaru Ogawa - wizytatorem szk├│┼é, kt├│ry po pokazie wykonanym przez Funakoshiego w 1901 roku, w raporcie do Ministerstwa O┼Ťwiaty podkre┼Ťli┼é wychowawczo-zdrowotne zalety tode, szczeg├│lnie w aspekcie przygotowania m┼éodzie┼╝y do s┼éu┼╝by wojskowej. W rezultacie tego raportu w 1905 roku wprowadzono je na Okinawie do programu edukacji fizycznej w: Szkole Powszechnej w Shuri, I Szkole ┼Üredniej Prefektury Okinawa, Szkole ┼Üredniej Handlowej oraz  Kolegium Nauczycielskim. Wcieleniem programu zaj─ů┼é si─Ö osobi┼Ťcie Mistrz Anko Itosu we wsp├│┼épracy z Yabu Kentsu oraz Chomo Hanashiro. W┼éa┼Ťnie dla potrzeb programu nauczania karate w szko┼éach na Okinawie Itosu opracowa┼é pi─Ö─ç kata Heian (Pinan).

     


W 1906 roku ma miejsce pierwszy pokaz karate. Kilka lat p├│┼║niej Funakoshi proponuje kilku znajomym karatekom utworzenie grupy zajmuj─ůcej si─Ö dawaniem pokaz├│w tej sztuki na wyspach Ryu-kyu. Pokazy te mia┼éy by─ç powi─ůzane z dzia┼éalno┼Ťcia odczytow─ů podkre┼Ťlaj─ůc─ů liczne zalety karate. W latach 1914-1915 do grupy tej wchodzili: G.Funakoshi, K.Mabuni, A.Matobu, Ch.Kyan, S.Gusukuma oraz Ogusuku, Takamura, Ishikawa, Yaniku oraz inni mniej znani karatecy. Efektem tych dzia┼éa┼ä by┼éo zwi─Ökszonie zainteresowania t─ů sztuk─ů walki na Okinawie, nazywan─ů wtedy okinawa-te lub karate-jutsu. Wielu okinawa┼äczyk├│w zainspirowanych pokazami rozpoczyna w tamtym czasie treningi. Z czasem zawi─ůzuje si─Ö stowarzyszenie pod nazw─ů Okinawa Shobu Kai, kt├│rego celem jest popularyzacja sztuk walki. Prezydentem nowego stowarzysznia zostaje Funakoshi. 

     


W 1917 roku ma zaszczyt po raz pierwszy zaprezentowa─ç okinawsk─ů sztuk─Ö w Butokuden (centrum japo┼äskich sztuk walki) w Kioto. W dniu 06.03.1921 roku Funakoshi prezentuje karate nastepcy tronu ksi─Öciu Hirohito, kt├│ry przebywa┼é na Okinawie. Pokaz odby┼é si─Ö w sali wielkiej pa┼éacu w Shuri. Jednak prze┼éomowym dla okinawa┼äskiego karate by┼é rok 1922, kiedy wiosn─ů na Uniwersytecie Ochanomizu w Tokio, pod auspicjami Ministerstwa Szkolnictwa, zorganizowano Krajow─ů Wystaw─Ö Sportow─ů propaguj─ůc─ů m.in. japo┼äskie sztuki walki. Karate zademonstrowa┼é sam Gichin Funakoshi oraz Shinkin Gima. Pokaz wywar┼é zainteresowanie m.in. Jigiro Kano - tw├│rcy judo. Zaproponowa┼é on Funakoshiemu odbycie kilku pokaz├│w oraz odczyt├│w w Kodokanie. By┼é to prawdziwy zaszczyt dla tak skromnego cz┼éowieka jakim by┼é Funakoshi. Kiedy przygotowywa┼é si─Ö do powrotu na Okinaw─Ö, zwr├│ci┼é sie do niego malarz Hoan Kosugi (p├│┼║niejszy ilustrator ksi─ů┼╝ek Funakoshiego, autor tygrysa "Tora no maki" - oficjalnego symbolu shotokan). By┼é rodowitym Japo┼äczykiem. Z karate zetkn─ů┼é si─Ö na Okinawie i bardzo go zainteresowa┼éo. Niestety w Tokio nie mia┼é mo┼╝liwo┼Ťci podj─Öcia trening├│w. Okaza┼éo si─Ö tak┼╝e, ┼╝e przyszed┼é w imieniu wi─Ökszej grupy os├│b prosi─ç o kilkana┼Ťcie lekcji oraz spisanie wskaz├│wek do samodzielnego treningu karate. Funakoshi zdecydowa┼é si─Ö pozosta─ç uwzgl─Ödniaj─ůc, ┼╝e zawodowe nauczanie karate mo┼╝e mu pom├│c w utrzymaniu licznej ju┼╝ czterososobowej rodziny na wy┼╝szym ni┼╝ do tej pory poziomie. Czym pr─Ödzej wys┼éa┼é list do Azato i Itosu z pro┼Ťb─ů o wyra┼╝enie zgody na nauczanie. Obaj zgodzili si─Ö, lecz jak wspomina w swojej biografii Funakoshi, przestrzegali go, ┼╝e nauczanie karate nie jest lekkim kawa┼ékiem chleba. Przez wiele lat Funakoshi mieszka┼é samotnie w skromnej dzielnicy Suidobata pracuj─ůc jako nocny str├│┼╝, ogrodnik czy dozorca w szkolnej bursie. Op┼éaty za treningi by┼éy wi─Öcej ni┼╝ skromne. Jego ┼╝ona, kiedy poprosi┼é j─ů o przyjazd, odm├│wi┼éa t┼éumacz─ůc si─Ö obowi─ůzkiem opieki nad prochami swoich przodk├│w. Funakoshi prze┼╝ywa┼é ci─Ö┼╝kie chwile. Z czasem sytuacja poprawi┼éa si─Ö. Do dojo przychodzili coraz bogatsi ludzie. W 1922 roku wydana zostaje pierwsza ksi─ů┼╝ka o karate autorstwa Funakoshiego "Ryu-kyu kempo karate" a kilkana┼Ťcie miesi─Öcy p├│┼║niej druga - "Rentan goshin karate-jitsu" (wzmacnianie si┼éy woli i obrony przez trening karate). 
Z biegiem lat s┼éawa Funakoshiego ro┼Ťnie. Mistrz daje liczne pokazy, uczy, wyja┼Ťnia i wiele podr├│┼╝uje wype┼éniaj─ůc swoj─ů ┼╝yciow─ů misj─Ö. Pomaga mu w tym jego syn Yoshitaka Funakoshi "Giko" (Gigo), kt├│ry przyjecha┼é do Tokio wspiera─ç ojca. W latach 1923-1926 powstaj─ů nowe sekcje w szko┼éach wy┼╝szych prowadzone przez najstarszych uczni├│w Funakoshiego. Na Uniwersytecie Keio zaj─Öcia prowadzi┼é Isao Obata, Waseda - Hironishi Noguchi,  Takushoku - Seicho Takagi, Hosei - Tatsuo Saeki, Wy┼╝szej Szkole Medycznej Nihon - Hironori Ohtsuka, Chuo - Shigeru Egami, Kobazawa - Hidetaka Nishiyama,  Nippon - Imura, Teisho - Omura. Wraz z przyjazdem okinawskich nauczycieli Mabuniegi i Miyagiego, utworzono kolejne kluby uniwersteckie na Ritsumeikan i Kansai w rejonie Osaki. Treningi odbywa┼éy si─Ö wed┼éug zasady "hitokata sansen", czyli jedno kata ─çwicz przez trzy lata. Z czasem pod wp┼éywem licznych sugestii Funakoshi wprowadzi┼é kihon, czyli wst─Öpny trening walki polegaj─ůcy na wykonywaniu technik ataku i obrony w przej┼Ťciach oraz ─çwiczenia z makiwar─ů. W 1928 roku Funakoshi prezentuje karate w pa┼éacu cesarskim w Tokio. Oko┼éo roku 1929 zmienia pisowni─Ö i zamiast "chi┼äska r─Öka" u┼╝ywa nazwy "pusta r─Öka". Formu┼éuje tak┼╝e 20 zasad okre┼Ťlaj─ůcych filozofi─Ö karate (nijukun). Zmienia tak┼╝e nazwy kata z chi┼äskich na japo┼äskie. Zmiany te wywo┼éuj─ů spor─ů krytyk─Ö ze strony innych mistrz├│w karate.  Tydzie┼ä w tydzie┼ä na ┼éamach "Okinawa Times" pojawia┼éy sie artyku┼éy, ┼╝─ůdaj─ůce odpowiedzi na pytanie  - dlaczego ? Funakoshi konsekwentnie z w┼éa┼Ťciw─ů sobie lekko┼Ťci─ů pi├│ra t┼éumaczy┼é swoje racje, broni─ůc swojego stanowiska.  Z czasem jednak zmiany przyjmuj─ů si─Ö i zostaj─ů powszechnie zaakceptowane. Wraz z publikacj─ů Karatedo Kyuohan autorstwa Funakoshiego w 1935 roku karatedo stan─Ö┼éo na mocnym gruncie ju┼╝ jako japo┼äska sztuka walki. Okres ten  nazywany jest "z┼éotym wiekiem karate". Prawie ka┼╝da uczelnia mia┼éa wtedy sw├│j klub karate. Trening karate zostaje uzupe┼éniony o forme Jiyu-ippon-kumite.


Budynek Shotokan


W 1936 roku Spo┼éeczny Komitet Wspieraj─ůcy Karate zgromadzi┼é fundusze odpowiednie do wybudowania dojo. Po zako┼äczeniu budowy nad drzwiami drewnianego budynku umieszczono napis Shotokan. Shoto (sosnowy powiew) by┼é pseudonimem literackim Funakoshiego, kt├│rym podpisywa┼é swoje poematy. Pseudonim ten w tamtych czasach by┼é bardziej znany ni┼╝ nazwisko mistrza. Kan - oznacza budynek. Z czasem karate propagowane przez Funakoshiego oraz jego kontunuator├│w zacz─Öto okre┼Ťla─ç mianem shotokan. Sam Funakoshi zawsze podkre┼Ťla┼é, ┼╝e karate jest jedno i nie ma w nim miejsca na podzia┼éy na style i szko┼éy.  Gichin Funakoshi przekraczaj─ůc pr├│g nowego dojo otworzy┼é er─Ö nowoczesnego karate. Mia┼é wtedy ju┼╝ blisko 70 lat. W 1939 roku w shotokan-dojo treningi zaczyna prowadzi─ç syn Funakoshiego - Yoshitaka. Zmieniaj─ů si─Ö metody treningowe, rozpoczynaj─ů si─Ö pr├│by wprowadzenia do treningu karate kumite jako wolnego sparingu. Gichin Funakoshi cz─Östokro─ç nie aprobowa┼é tych nowo┼Ťci jednak ze wzgl─Ödu na sw├│j podesz┼éy wiek wycofuje sie stopniowo z prowadzenia zaj─Ö─ç, za┼Ť w czasie wojny zaprzestaje ich popadaj─ůc w apati─Ö.
W czasie wojny shotokan zostaje ca┼ékowicie zniszczony, na gru┼║lic─Ö (lub bia┼éaczk─Ö) umiera Yoshitaka oraz ┼╝ona Funakoshiego. P├│┼║n─ů jesieni─ů 1947 roku powraca do Tokio z zamiarem odbudowania pozycji karate. W 1948 roku ujawniaj─ů si─Ö jadnak r├│┼╝nice w rozumieniu karate. Cz─Ö┼Ť─ç uczni├│w chce kontynuowania trening├│w karate takich jakie prowadzi┼é Yoshitaka, inni optuj─ů za powrotem do karate jakiego naucza┼é wcze┼Ťniej s─Ödziwy ju┼╝ Gichin Funakoshi, jeszcze inni (szczeg├│lnie eksperci sztuk walki zamieszkuj─ůcy Okinaw─Ö) uwa┼╝aj─ů, ┼╝e nie nale┼╝y uznawa─ç ┼╝adnych z wprowadzonych zmian i por├│ci─ç do takiego karate jakie praktykuje si─Ö na Okinawie.
W tym samym roku Funakoshi pisze swoj─ů ostatni─ů ksi─ů┼╝k─Ö "Karate - droga mojego ┼╝ycia", kt├│ra staje si─Ö swoistym testamentem Mistrza. Do ko┼äca swoich dni pozosta┼é aktywnym cz┼éowiekiem przychodz─ůc na treningi aby je obserwowa─ç. Zmar┼é 26 kwietnia 1957 roku.

W dniu 01.12.1968 roku w ┼Ťwi─ůtyni Engaku-ji (Kamakura, Prefektura Kanagawa) grupa os├│b wywodz─ůcych si─Ö z Shotokai ufundowa┼éa niedu┼╝y obelisk z napisem: Gichin Funakoshi - Karate ni sente nashi (karate nigdy nie atakuje pierwsze). Projekt pomnika jest autorstwa Kenji Ogata za┼Ť kaligrafie Sōgen Asahina i samego Gichina Funakoshi. Autorem inskrypcji upami─Ötniaj─ůcej ┼╝ycie i dzia┼éalno┼Ť─ç Mistrza by┼é Nobuhide Ohama. Niekt├│rzy karatecy odwiedzaj─ůcy Japoni─Ö traktuj─ů to miejsce jak u┼Ťwi─Öcone, kl─Ökaj─ů a nawet modl─ů si─Ö wierz─ůc, ┼╝e oto s─ů przy grobie Mistrza tymczasem jest to tylko i wy┼é─ůcznie tablica pami─ůtkowa (Funakoshi memorial). Tak┼╝e na Okinawie znajdziemy tablic─Ö upami─Ötniaj─ůc─ů Gichina Funakoshi. Znajduje si─Ö ona cmentarzu Gokoku w Naha i zosta┼éa ufundowana z okazji 50-lecie jego ┼Ťmierci w dniu 20.04.2007 roku przez Okinawa Funakoshi Gichin Appreciation Society. Miejsce to znane jest jako Funakoshi monument. Na tablicach opr├│cz upami─Ötnia dorobku i osoby Mistrza znajduj─ů si─Ö tak┼╝e nazwy organizacji i nazwiska os├│b, kt├│re przekaza┼éy darowizny na budow─Ö tego pomnika. Jednak ma┼éo kto wie, ┼╝e prawdziwy gr├│b Mistrza jest ca┼ékiem niepozorny (niemal zapomniany) i znajduje si─Ö ok. 40 km od Engaku-ji na malutkim cmentarzu w Prefekturze Kanagawa przy stacji kolejowej Kakio  (zdj─Öcia poni┼╝ej). Tam docieraj─ů naprawd─Ö nieliczni.


Funakoshi memorial w ┼Ťwiatyni Engaku-ji w Kamakurze


Funakoshi Monument - Park Onoyama (Naha - Okinawa), przy wej┼Ťciu do Gokoku Shirne


Gr├│b Gichin Funakoshi - cmentarz przy ┼Ťwi─ůtyni Zenshoji obok stacji kolejowej Kakio
(Prefektura Kanagawa)

Wraz z odej┼Ťciem Mistrza odesz┼éa tak┼╝e pewna epoka, rozpocz─ů┼é si─Ö okres rywalizacji i ┼Ťcierania odmiennych interes├│w organizacji karate. Jednymi z najwiekszych uczni├│w Gichina Funakoshi oraz Yoshitaki Funakoshi byli sensei Taiji Kase /10 Dan/ oraz sensei Hidetaka Nishiyama /10 Dan/. U obu tych instruktor├│w praktykowa┼é sensei Hiroshi Shirai /9 Dan/. Najpierw ─çwiczy┼é pod okiem Nishiyamy a┼╝ do momentu kiedy ten wyjecha┼é do Stan├│w Zjednoczonych, p├│┼║niej zosta┼é uczniem sensei Kase. Od 1965 roku sensei Hiroshi Shirai naucza karate we W┼éoszech gdzie wykszta┼éci┼é wielu znakomitych karatek├│w.

Genealogia shuri-te shotokan
Publikowane za zgod─ů w┼éa┼Ťciciela
Coryright: Kokoro International

 

 

"js/main.js">